Współczynnik EP przedstawia roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną w przeliczeniu na metr kwadratowy powierzchni o regulowanej temperaturze. Pokazuje on roczną ilość energii, która jest niezbędna do użytkowania danego obiektu w przeliczeniu na metr kwadratowy powierzchni grzewczej.
Przepisy w sprawie metodologii obliczania wskaźnika EP
Wskaźnik EP jest jednym z ważniejszych wskaźników uwzględnionych na świadectwie charakterystyki energetycznej. Od 28 kwietnia 2023 r. posiadanie certyfikatu energetycznego nieruchomości stało się obowiązkowe w ściśle określonych sytuacjach, niezależnie od daty jej wybudowania (np. przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości).
Aktualne rozporządzenie
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej określa aktualną metodologię obliczania wskaźnika EP.
Obliczenia wskaźnika EP uwzględniają współczynniki nakładu energii pierwotnej dla różnych nośników energii, które są określone w odpowiednich przepisach.
Chcesz dowiedzieć się więcej o prawie budowlanym? Zachęcamy do przeczytania artykułu: Świadectwo charakterystyki energetycznej a prawo budowlane.
Co to jest wskaźnik EP?
Wskaźnik EP (Energy Performance) określa roczne zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną w przeliczeniu na metr kwadratowy powierzchni o regulowanej temperaturze. Energia pierwotna budynku to końcowy wynik kompleksowych obliczeń, uwzględniających różnorodne aspekty energetyczne budynku. W Polsce, w ramach przepisów prawa budowlanego, ustalono maksymalne wartości wskaźnika EP, które muszą być spełnione przez wszystkie nowe budynki.
Ważna informacja!
Wskaźnik EP jest jednym z głównych kryteriów oceny efektywności energetycznej budynku w świadectwach charakterystyki energetycznej budynków. Stanowi on podstawę do klasyfikacji budynków w skali energetycznej od A do G, gdzie A oznacza budynki najbardziej efektywne energetycznie, a G – najmniej efektywne.
Wskaźnik EK, EP i EU – czym się różnią?
Aby dobrze zrozumieć, jak obliczyć współczynnik EP, warto najpierw odróżnić trzy pojęcia: EU, EK i EP. Choć wszystkie dotyczą charakterystyki energetycznej budynku, każdy z tych wskaźników pokazuje inny etap zapotrzebowania na energię.
EU, czyli energia użytkowa, oznacza ilość energii potrzebnej do zapewnienia komfortu w budynku. Dotyczy m.in. ogrzewania, wentylacji, chłodzenia oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej. Ten wskaźnik pokazuje więc, ile energii budynek potrzebuje „teoretycznie”, aby utrzymać odpowiednie warunki użytkowania.
EK, czyli wskaźnik energii końcowej, uwzględnia już sprawność systemów technicznych. Obejmuje energię, którą trzeba faktycznie dostarczyć do budynku, aby pokryć jego potrzeby. Na wartość EK wpływa m.in. rodzaj instalacji grzewczej, sposób przygotowania ciepłej wody użytkowej, wentylacja, chłodzenie oraz straty energii w systemie.
EP, czyli wskaźnik energii pierwotnej, idzie jeszcze krok dalej. Pokazuje roczne zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną w przeliczeniu na metr kwadratowy powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza. W praktyce oznacza to, że wskaźnik EP uwzględnia nie tylko energię zużywaną w budynku, ale również nakład potrzebny do jej wytworzenia i dostarczenia. Dlatego rodzaj źródła energii ma tak duże znaczenie dla końcowej wartości EP.
Jak obliczyć wskaźnik EP?
Wyjaśnijmy ten wzór:
- EK – oznacza wskaźnik energii końcowej
- wi – współczynnik wi określa nakład nieodnawialnej energii pierwotnej.
Przykład obliczenia
Powyższy wzór najlepiej zobrazować na konkretnym przykładzie.
- EK: 40 kWh/m²/rok – Informacja ta oznacza, że budynek zużywa w ciągu roku 40 kilowatogodzin energii na każdy metr kwadratowy powierzchni. Podana wartość uwzględnia efektywność systemów grzewczych i technicznych.
- wi: 2.5 – Z kolei ten współczynnik pokazuje właścicielowi budynku, ile energii pierwotnej jest potrzebne do wytworzenia i dostarczenia energii końcowej. Wartość 2.5 oznacza zatem, że na każdą jednostkę energii końcowej zużywaną przez dany budynek, potrzeba 2.5 jednostki energii pierwotnej.
Na podstawie zgromadzonych danych możliwe jest obliczenie wskaźnika EP za pomocą wzoru. Podstawmy wartości z naszego przykładu:
EP = 40 kWh/m²/rok * 2.5 = 100 kWh/m²/rok
Uzyskany wynik wskazuje, że roczne zapotrzebowanie tego budynku na energię pierwotną wynosi 100 kWh na metr kwadratowy.
Co obejmuje wskaźnik EP?
Roczny wskaźnik EP obrazuje całkowitą ilość energii pochodzącej z zasobów naturalnych (źródła ciepła), którą należy pozyskać w ciągu roku, aby zaspokoić wszystkie potrzeby energetyczne danego obiektu budowlanego. Parametr ten uwzględnia energię pierwotną, czyli tę, która nie została jeszcze przetworzona ani przesłana, a jest niezbędna do funkcjonowania budynku w okresie 12 miesięcy.
Wskaźnik EP obejmuje:
- Nakłady nieodnawialnej energii pierwotnej poniesione na dostarczenie do budynku poszczególnych nośników energii, takich jak: gaz ziemny, olej opałowy, energia elektryczna, energia odnawialna (słoneczna, wiatrowa, geotermalna).
- Zapotrzebowanie na energię do ogrzewania i wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej, chłodzenia (jeśli występuje), oświetlenia wbudowanego (w przypadku budynków niemieszkalnych).
- Efektywność systemów technicznych budynku, w tym sprawność źródeł ciepła, straty w przesyle i dystrybucji energii, efektywność systemów wentylacji i klimatyzacji.
- Charakterystykę przegród budowlanych i ich izolacyjność termiczną.
- Zyski ciepła z promieniowania słonecznego i wewnętrznych źródeł ciepła.
Wskaźnik EP wyrażany jest w kWh/(m²·rok). Im niższa wartość wskaźnika EP, tym lepsza efektywność energetyczna budynku. Niski wskaźnik EP oznacza, że budynek wymaga mniej energii do funkcjonowania, co przekłada się na niższe koszty eksploatacji i mniejszy wpływ na środowisko.
Maksymalne dopuszczalne wartości wskaźnika EP
Kryteria obowiązujące od 1 stycznia 2021 wskazują na następujące maksymalnie dopuszczalne wartości wskaźnika EP dla nowych budynków:
- mieszkalnych jednorodzinnych – 70 kWh/(m²·rok)
- mieszkalnych wielorodzinnych – 65 kWh/(m²·rok)
- zamieszkania zbiorowego – 75 kWh/(m²·rok)
- opieki zdrowotnej – 190 kWh/(m²·rok)
- użyteczności publicznej (innych niż opieka zdrowotna) – 45 kWh/(m²·rok)
- gospodarczych, magazynowych i produkcyjnych – 70 kWh/(m²·rok)
Skala energetyczna dla budynków
Skala energetyczna dla budynków zazwyczaj przedstawiana jest w formie kolorowego paska lub strzałki, podzielonej na 8 sekcji oznaczonych literami od A+ do G. Kolory zmieniają się stopniowo od zielonego (dla klasy A) do czerwonego (dla klasy G):
- Klasa A+ (ciemnozielona) – budynki o najwyższej efektywności energetycznej, często produkujące więcej energii niż zużywają (tzw. budynki plusenergetyczne),
- Klasa A (zielona) – bardzo efektywne energetycznie budynki,
- Klasa B (jasnozielona),
- Klasa C (żółtozielona),
- Klasa D (żółta),
- Klasa E (pomarańczowa),
- Klasa F (jasnoczerwona),
- Klasa G (czerwona): najmniej efektywne energetycznie budynki.
Czynniki wpływające na wskaźnik EP
- Termoizolacja budynku – jakość i grubość izolacji ścian, dachu i podłogi, rodzaj i parametry okien i drzwi.
- Lokalizacja, położenie – wpływ lokalnego klimatu na zapotrzebowanie energetyczne.
- Jakość i wiek materiałów budowlanych.
- Oświetlenie – rodzaj i efektywność energetyczna oświetlenia, szczególnie w budynkach niemieszkalnych.
- Odnawialne źródła energii – wykorzystanie paneli fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych, pomp ciepła itp.
- Wentylacja, rekuperacja – typ wentylacji, efektywność systemu rekuperacji, jeśli jest stosowany.
- Klimatyzacja i chłodzenie – obecność i efektywność systemów klimatyzacji.
- Czynnik kształtu budynku – np. prosta bryła budynku, przeszklenia budynku, stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do kubatury budynku.
Jak obniżyć wskaźnik EP?
Obniżenie wskaźnika EP w budynku wymaga kompleksowego podejścia. Każdy z wymienionych poniżej kroków przyczynia się do zwiększenia efektywności energetycznej budynku, co automatycznie przekłada się na niższą wartość wskaźnika EP.
Jesteś właścicielem budynku, deweloperem lub inwestorem? Podpowiadamy, jakie działania warto wdrożyć, aby obniżyć wskaźnik EP:
- Ulepszenie izolacji budynku poprzez inwestowanie w materiały izolacyjne wysokiej jakości dla ścian, dachu i podłóg.
- Projektowanie budynków o prostszej geometrii z mniejszą ilością mostków cieplnych.
- Inwestowanie w instalację pomp ciepła, paneli fotowoltaicznych lub solarnych.
- Używanie kominka opalanego drewnem, które może wspierać system grzewczy w budynku.
- Montaż okien od strony południowej dla wykorzystania naturalnego światła i ciepła słonecznego.
- Montaż lub wymiana wysokiej jakości okien i drzwi.
- Wzmocnienie izolacji w miejscach, gdzie może dochodzić do strat ciepła (np. strych, garaż, piwnica).
Rozważasz wymianę pompy ciepła? Ciekawym rozwiązaniem i zarazem szansą dla właścicieli nieruchomości na obniżenie wskaźnika EP jest udział w rządowym programie „Czyste Powietrze”. Jeśli chcesz zdobyć więcej szczegółowych informacji na ten temat, zapoznaj się z przewodnikiem: Czyste Powietrze – świadectwo energetyczne – jak uzyskać dofinansowanie?
Jak źródło ciepła wpływa na wartość wskaźnika EP?
Jednym z najważniejszych czynników wpływających na wartość wskaźnika EP jest rodzaj źródła energii. Dwa budynki o podobnej powierzchni, podobnym ociepleniu i zbliżonej bryle mogą uzyskać zupełnie inny wynik, jeżeli korzystają z innych systemów ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej.
Duże znaczenie ma tu współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej. Inaczej oceniana jest energia elektryczna pobierana z sieci, inaczej gaz ziemny, olej opałowy, węgiel kamienny, biomasa czy energia pochodząca z odnawialnych źródeł. Z tego powodu budynek ogrzewany wyłącznie energią elektryczną może mieć wysoki wskaźnik EP, jeśli nie korzysta z instalacji OZE, np. paneli fotowoltaicznych.
Pompy ciepła często pomagają w obniżeniu wskaźnika EP, szczególnie wtedy, gdy współpracują z fotowoltaiką. Korzystne mogą być również kolektory słoneczne wspierające przygotowanie ciepłej wody użytkowej. W praktyce im większy udział odnawialnych źródeł energii i im sprawniejsze systemy techniczne, tym łatwiej uzyskać niski wskaźnik EP.
Nie oznacza to jednak, że samo zastosowanie pompy ciepła lub paneli fotowoltaicznych automatycznie gwarantuje bardzo dobry wynik. Na końcową wartość EP wpływa cały budynek: jego izolacja, wentylacja, przeszklenia, prosta bryła budynku, mostki cieplne, sposób użytkowania instalacji oraz zapotrzebowanie na energię do ogrzewania, chłodzenia i przygotowania ciepłej wody.
Czy można samodzielnie obliczyć wskaźnik EP?
Samodzielne obliczenie wskaźnika EP może być pomocne, jeśli chcesz orientacyjnie sprawdzić, jak źródło ciepła, energooszczędność budynku lub wykorzystanie odnawialnych źródeł energii wpływa na wynik. Prosty wzór EP = EK * wi pozwala zrozumieć zależność między energią końcową a energią pierwotną.
W praktyce formalne obliczenie EP jest jednak bardziej złożone. Trzeba uwzględnić m.in. energię potrzebną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia, przygotowania ciepłej wody użytkowej, a w przypadku budynków niemieszkalnych również oświetlenia wbudowanego. Znaczenie mają także systemy techniczne, odzysk ciepła, rodzaj źródła energii, przegrody budowlane, położenie budynku, przeszklenia i jego usytuowanie względem stron świata.
Właśnie dlatego warto traktować samodzielne obliczenia jako orientacyjne. Jeżeli potrzebujesz dokumentu do sprzedaży, wynajmu, odbioru budynku lub spełnienia wymogów prawnych, konieczne jest profesjonalne świadectwo charakterystyki energetycznej sporządzone zgodnie z obowiązującymi normami.
Potrzebujesz świadectwa charakterystyki energetycznej budynku?
Potrzebujesz rzetelnie sporządzonego świadectwa charakterystyki energetycznej? Skorzystaj z usług KlasaBudynku – doświadczonej firmy w dziedzinie certyfikacji energetycznej nieruchomości. Oferujemy kompleksową obsługę dla deweloperów, inwestorów oraz właścicieli różnych rodzajów nieruchomości. Nasi certyfikowani audytorzy sporządzą dla Ciebie świadectwo charakterystyki energetycznej:
- mieszkania,
- domu,
- lokalu,
- budynku.
Jak zamówić certyfikat energetyczny?
Cały proces składa się zaledwie z trzech kroków:
- Wybierz interesującą Cię usługę i wypełnij prosty formularz online.
- Dokonaj bezpiecznej płatności elektronicznej.
- Otrzymaj gotowy certyfikat energetyczny drogą elektroniczną.
Służymy profesjonalną pomocą na każdym etapie procesu. Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Nie wiesz, jakie dokumenty musisz przygotować do sporządzenia certyfikatu? Skontaktuj się z nami – chętnie odpowiemy na wszelkie niejasności i doradzimy najlepsze rozwiązanie.
Najczęściej zadawane pytania
W uproszczeniu wskaźnik EP oblicza się według wzoru EP = EK * wi. EK oznacza wskaźnik energii końcowej, a wi to współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej. W praktyce pełne obliczenia są bardziej złożone i wymagają uwzględnienia wszystkich potrzeb energetycznych budynku.
Wartość EP 70 kWh/m²/rok oznacza, że roczne zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną wynosi 70 kWh na każdy metr kwadratowy powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza. Dla nowych budynków jednorodzinnych jest to maksymalna dopuszczalna wartość wskaźnika EP.
Nie. Wskaźnik EP nie pokazuje bezpośrednio wysokości rachunków za ogrzewanie. Określa zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną, czyli uwzględnia także nakład energii potrzebny do wytworzenia i dostarczenia danego nośnika energii do budynku. Rachunki zależą natomiast m.in. od cen paliw, sposobu użytkowania budynku i taryf.
EK pokazuje energię końcową, czyli energię faktycznie dostarczaną do budynku. EP uwzględnia dodatkowo współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej. Dlatego dwa budynki o podobnym zużyciu energii końcowej mogą mieć różne wartości EP, jeśli korzystają z innych źródeł energii.
Pompa ciepła może pomóc w obniżeniu wskaźnika EP, ponieważ jest efektywnym źródłem ciepła. Najlepszy efekt można uzyskać wtedy, gdy współpracuje z instalacją fotowoltaiczną lub innymi odnawialnymi źródłami energii. Ostateczny wynik zależy jednak od całej charakterystyki energetycznej budynku.
Tak. Panele fotowoltaiczne mogą przyczynić się do zmniejszenia wskaźnika EP, ponieważ zwiększają udział energii odnawialnej w bilansie budynku. Ich wpływ zależy jednak od wielkości instalacji, zapotrzebowania budynku na energię oraz sposobu wykorzystania wyprodukowanej energii.
Wskaźnik EP mogą podnosić m.in. słaba izolacja przegród, mostki cieplne, nieszczelne okna, nieefektywne źródło ciepła, brak odzysku ciepła, wysokie zapotrzebowanie na przygotowanie ciepłej wody użytkowej oraz korzystanie z nośników energii o wysokim współczynniku nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej.
Tak. Wskaźnik EP jest określany również dla lokali mieszkalnych, jeżeli sporządzane jest świadectwo charakterystyki energetycznej. W takim przypadku obliczenia dotyczą konkretnego lokalu, a nie zawsze całego budynku.
Świadectwo charakterystyki energetycznej powinno być sporządzone przez osobę uprawnioną, wpisaną do właściwego wykazu. Taki dokument musi być przygotowany zgodnie z obowiązującą metodologią, dlatego nie powinno się zastępować go samodzielnymi, orientacyjnymi obliczeniami.
Niski wskaźnik EP może zwiększać atrakcyjność nieruchomości, ponieważ świadczy o lepszej efektywności energetycznej budynku. Dla kupującego lub najemcy może to oznaczać niższe koszty eksploatacji, większy komfort użytkowania oraz mniejszy wpływ budynku na środowisko.